Η Αμυοτροφική Πλευρική Σκλήρυνση, Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS) ή διαφορετικά, Νόσος του Κινητικού Νευρώνα, συγκαταλέγεται στις παθήσεις Κινητικού Νευρώνα, με την παρούσα να αποτελεί μη αναστρέψιμη, νευροεκφυλιστική πάθηση, που επηρεάζει τον ανώτερο και κατώτερο κινητικό νευρώνα. Εκδηλώνεται με ποικίλα κλινικά συμπτώματα και προκαλεί δυσλειτουργίες στην καθημερινή ζωή των ατόμων, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η λειτουργικότητα τους.

Κατηγοριοποιείται σε 2 ομάδες, την σποραδική και την οικογενειακή. Υπολογίζεται ότι το 5%-10% των ασθενών με ALS, έχουν οικογενειακή μορφή της νόσου, δηλαδή υπάρχει ιστορικό, με τουλάχιστον δύο συγγενείς πρώτου ή δευτέρου βαθμού με ALS. Σε αντίθετη περίπτωση, αν δεν εντοπιστεί προηγούμενο ιστορικό στην οικογένεια, τότε η διάγνωση θεωρείται σποραδική, με αυτό να καλύπτει το 90%- 95% των περιπτώσεων.

Αν και η ακριβής παθογένεια της ALS παραμένει ασαφής, περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες, συμβάλουν καθοριστικά στην παθογένεια της.

• Οικογενειακό ιστορικό και γενετικές μεταλλάξεις
• Έκθεση σε βαρέα μέταλλα
• Κάπνισμα
• Έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία
• Έκθεση σε φυτοφάρμακα
• Έκθεση σε προηγούμενη ιογενή λοίμωξη

Η ασθένεια, έχει πολυδιάστατο αντίκτυπο στη ζωή των ατόμων και τα συμπτώματα της συνεπάγεται πως επιφέρουν σημαντική απώλεια αυτονομίας, που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την απόδοση σε έργα.

Συμπτώματα

• Αδυναμία και ατροφία μυϊκών ομάδων
• Μυϊκές κράμπες
• Διαταραχές κατάποσης
• Διαταραχές στην ομιλία και στην επικοινωνία
• Εύκολη κόπωση

Τα άτομα με ALS, έρχονται αντιμέτωπα με πολλαπλές δυσκολίες βάση της συμπτωματολογίας. Η αδυναμία των άνω και κάτω άκρων, οδηγεί σταδιακά σε δυσλειτουργία στην ανεξάρτητη κινητικότητα των ατόμων, καθώς επίσης επηρεάζει και την εκτέλεση δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η αδυναμία των αναπνευστικών μυών, επιδεινώνει την ορθή αναπνευστική ροή και ως εκ τούτου εκδηλώνεται ως δύσπνοια και ως πονοκέφαλοι, επιβαρύνοντας το άτομο να καταβάλει περισσότερη προσπάθεια επιφέροντας του παρατεταμένη κόπωση. Η προοδευτική δυσφαγία, οδηγεί σε ανεπαρκή πρόσληψη τροφής και αδυναμίας του ίδιου του οργανισμού, λόγω απουσίας απαραίτητων θρεπτικών ουσιών. Επιπλέον, η ίδια η πάθηση διαταράσσει την ομαλή λειτουργία του μεταβολισμού, προκαλώντας τις πλείστες φορές απώλεια βάρους. Η δυσκολία στην επικοινωνία γίνεται εμφανή, καθώς η δυσαρθρία εμποδίζει την αποτελεσματική λεκτική επικοινωνία.

Η εμπλοκή του Εργοθεραπευτή στα άτομα με ALS, χαρακτηρίζεται αναγκαία, καθώς οι υπηρεσίες του ωφελούν τόσο τα ίδια τα άτομα, όσο και τους φροντιστές τους, εμπλέκοντας τους σε θεραπείες που συμβάλει σημαντικά η Εργοθεραπεία, αναπτύσσοντας έτσι πελατοκεντρικές και βασισμένες σε έργα παρεμβάσεις, που περιλαμβάνουν όλους τους τομείς έργου όπως είναι: Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (ΔΚΖ), Σύνθετες Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής (ΣΔΚΖ), ανάπαυση/ύπνος εκπαίδευση, εργασία, παιχνίδι, ελεύθερος χρόνος, κοινωνική συμμετοχή και διαχείριση υγείας. Επίσης, σημαντική είναι η συμβολή του όπου κρίνεται απαραίτητο, για αξιολόγηση αναγκών για ειδικό εξοπλισμό, τροποποιήσεις περιβάλλοντος, εκπαίδευση σε τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς επίσης και εκπαίδευση φροντιστών για να μπορούν να υποστηρίζουν τις ανάγκες του ατόμου για παροχή μιας καλής ποιότητα ζωής.

Η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου, με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για τη νόσο.

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος του εγκεφάλου και χαρακτηρίζεται από προοδευτική έκπτωση των νοητικών λειτουργιών (της μνήμης, σκέψης, αντίληψης, υπολογισμού, γλώσσας, ικανότητας μάθησης και κρίσης). Είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και αποτελεί μείζον ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα για τις ανεπτυγμένες κοινωνίες.

Η νόσος Αλτσχάιμερ αντιστοιχεί στο 60 – 70% των συνολικών περιστατικών άνοιας και, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο συνολικός αριθμός ανθρώπων με άνοια παγκοσμίως προβλέπεται να φτάσει τα 82 εκατομμύρια το 2030 και τα 152 εκατομμύρια το 2050. Καταγράφονται σχεδόν 10 εκατομμύρια νέα περιστατικά κάθε χρόνο.

Όσο η νόσος εξελίσσεται, επηρεάζονται σταδιακά και οι δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, δηλαδή οι κοινωνικές σχέσεις, η διαχείριση των οικονομικών, η φροντίδα του εαυτού τους, η οδήγηση κλπ. Με την πάροδο του χρόνου οι δυσκολίες αυτές γίνονται τόσο σοβαρές, ώστε ο ασθενής να εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους. Πολλές φορές, στις δυσκολίες αυτές, προστίθενται και διαταραχές συμπεριφοράς, όπως επιθετικότητα, απάθεια, διαταραχές ύπνου και όρεξης, υπερκινητικότητα.

Ας μην ξεχνάμε το φορτίο της φροντίδας των ασθενών με άνοια το οποίο μεταβιβάζεται σε όλη την οικογένεια και σε όλους όσους έχουν υπό τη φροντίδα τους αυτούς τους ασθενείς. Όλοι αυτοί φέρουν δυσβάστακτο ψυχολογικό, σωματικό και οικονομικό φορτίο.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι πολύ σημαντική για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της νόσου από τον ίδιο τον ασθενή, τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής του αλλά και προκειμένου οι συγγενείς και όσοι φροντίζουν τους πάσχοντες να είναι καλύτερα ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι να χειριστούν τα προβλήματα που προκαλεί η νόσος στον άνθρωπό τους, αλλά και στους ίδιους. Η διάγνωση είναι το πρώτο βήμα προς τον προγραμματισμό για το μέλλον.

Είναι γνωστό ότι η μνήμη των ηλικιωμένων μπορεί να παρουσιάζει κάποια σημάδια κόπωσης. Ωστόσο, όταν τα προβλήματα μνήμης αρχίζουν και δυσκολεύουν την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων και τείνουν να επιδεινώνονται στην πορεία του χρόνου, θα πρέπει να ζητείται άμεσα η βοήθεια του γιατρού.

Τι είναι η άνοια;

Άνοια είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα συμπτώματα μιας μεγάλης ομάδας ασθενειών που προκαλούν σταδιακή παρακμή στη λειτουργία ενός ατόμου.

Είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει την απώλεια της μνήμης, διανοητικότητας, λογικής, κοινωνικότητας και αυτών που θεωρούνται φυσιολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Τα περισσότερα άτομα με άνοια είναι προχωρημένης ηλικίας, αλλά παρόλα αυτά πρέπει να γνωρίζουμε ότι τα περισσότερα ηλικιωμένα άτομα δεν παθαίνουν άνοια. Η άνοια δεν είναι μια φυσιολογική εξέλιξη των γηρατειών. Άνοια μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο, αλλά είναι συνηθέστερο μετά την ηλικία των 65 χρονών. Άτομα στα σαράντα και στα πενήντα τους μπορεί επίσης να πάσχουν από άνοια.

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μορφές άνοιας και η καθεμία έχει τις δικές της αιτίες.  Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συνηθέστερη μορφή άνοιας. Είναι σταδιακή εκφυλιστική ασθένεια που προσβάλει τον εγκέφαλο. Καθώς τα κύτταρα του εγκεφάλου συρρικνώνονται ή εξαφανίζονται, μη φυσιολογικό υλικό συγκεντρώνεται ως “μάζα” στο κέντρο των εγκεφαλικών κυττάρων και “πλάκες” έξω απ’ τα εγκεφαλικά κύτταρα. Αυτά παρεμποδίζουν τα μηνύματα μέσα στον εγκέφαλο, προκαλώντας βλάβη στις συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων. Τα εγκεφαλικά κύτταρα τελικά πεθαίνουν και αυτό σημαίνει ότι το άτομο δεν μπορεί να θυμηθεί ή να αφομοιώσει πληροφορίες. Καθώς η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζει την κάθε περιοχή του εγκεφάλου, ορισμένες λειτουργίες ή ικανότητες χάνονται.

Υπάρχει διαφορά μεταξύ νόσου του Αλτσχάιμερ και άνοιας;

Ο όρος άνοια αναφέρεται σε ένα «σύνδρομο» το οποίο αποτελεί μια συλλογή από συμπτώματα και ενδείξεις. Η άνοια είναι το σύνδρομο κατά το οποίο τα άτομα αντιμετωπίζουν προβλήματα μνήμης καθώς και προβλήματα σε άλλους τομείς, οι οποίοι ελέγχονται από τον εγκέφαλο, όπως ο λόγος, η προσοχή κλπ. Το σύνδρομο της άνοιας έχει πολλές αιτίες αλλά η πλέον συχνότερη (σε ποσοστό 60%-70%) είναι η Νόσος Alzheimer.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της άνοιας;

• Εξασθένηση της μνήμης
• Προβλήματα προσανατολισμού
• Δυσκολία σε ορισμένες απλές δραστηριότητες (ντύσιμο, τηλεφωνήματα)
• Διαταραχές της σκέψης και του λόγου
• Διαταραχές της συμπεριφοράς, και αλλαγή στοιχείων του χαρακτήρα π.χ. ανησυχία και επιθετικότητα.

Η άνοια είναι κληρονομική;

Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε σήμερα, η μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων άνοιας τύπου Aλτσχάιμερ δεν είναι κληρονομικής μορφής. Πρόσφατα ανακαλύφθηκαν κάποια γονίδια τα οποία σχετίζονται με την νόσο. Ωστόσο, η ύπαρξη τους δεν συνεπάγεται εμφάνιση της νόσου, απλώς αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης της. Δηλαδή η ύπαρξη ενός συγγενή πρώτου βαθμού (πατέρας, μητέρα, αδερφός ή αδερφή) με άνοια στην οικογένεια αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο εκδήλωσης άνοιας περίπου 4 φορές. Σε έναν περιορισμένο αριθμό οικογενειών, όπου η εμφάνιση της Νόσου Alzheimer εντοπίζεται σε νεαρές ηλικίες, έχει βρεθεί μια γενετική μεταλλαγή , η οποία και ευθύνεται για την ασθένεια.

H άνοια παρουσιάζεται και σε άτομα νεότερης ηλικίας;

Η άνοια εκδηλώνεται συνήθως σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών. Υπάρχει ωστόσο μια μικρή ομάδα ασθενών που εμφανίζουν συμπτώματα άνοιας πριν από την ηλικία των 60 ετών.

Θεραπεύεται η άνοια;

Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να σταματήσουμε την εξέλιξη της ασθένειας, τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται φαρμακευτικές ουσίες οι οποίες επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και ελέγχουν τα συμπτώματά της.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση της άνοιας;

Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση είναι πολύ σημαντική γιατί επιτρέπει την έγκαιρη έναρξη φαρμακευτικής και μη φαρμακευτικής θεραπείας για τον ασθενή και γιατί δίνει στην οικογένεια χρονικά περιθώρια για ενημέρωση, αποδοχή της κατάστασης και προγραμματισμό για το μέλλον.

Ποια είναι τα στάδια της άνοιας;

Η Νόσος Alzheimer έχει τρία βασικά στάδια:

1^Ο στάδιο : Πρώιμο

Συνήθως ένα άτομο στην πρώιμη φάση ανάπτυξης της νόσου Alzheimer:

• Έχει σταδιακά αυξανόμενη σύγχυση σχετικά με το πού βρίσκεται, ενώ παρουσιάζει επίσης την τάση να χάνεται εύκολα.
• Χάνει την ικανότητα να ξεκινάει δραστηριότητες με δική του πρωτοβουλία και χωρίς καθοδήγηση.
• Αποφεύγει να αντιμετωπίσει νέες, μη οικείες καταστάσεις, όπως να κάνει ένα ταξίδι.
• Παρουσιάζει καθυστερημένες αντιδράσεις και μειωμένη ικανότητα εκμάθησης.
• Αρχίζει να μιλά με πολύ αργότερο ρυθμό σε σχέση με το παρελθόν.
• Δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα οικονομικά του και να τακτοποιήσει τους λογαριασμούς του.
• Παρουσιάζει «φτωχή» κριτική ικανότητα και λαμβάνει λανθασμένες αποφάσεις.
• Μπορεί να είναι κυκλοθυμικό και να έχει ενδείξεις κατάθλιψης, ενόχλησης και νευρικότητας.
• Αυτά τα συμπτώματα είναι συνήθως πιο έντονα όταν το άτομο βρίσκεται σε ένα καινούριο μέρος ή καλείται να αντιμετωπίσει ένα ασυνήθιστο ή πρωτόγνωρο γι’ αυτό περιστατικό.

2^ο στάδιο : Μεσαίο

Κατά το μεσαίο στάδιο της νόσου ο πάσχων:

• Δυσκολεύεται να αναγνωρίσει στενούς φίλους, ακόμη και μέλη της οικογένειάς του.
• Είναι ανήσυχος και περιπλανιέται.
• Έχει πρόβλημα σε απλές δραστηριότητες όπως την ανάγνωση, τη γραφή και την αριθμητική.
• Αντιμετωπίζει πρόβλημα με την οργάνωση των σκέψεών του σε λογική σειρά.
• Δυσκολεύεται να ντυθεί.
• Νευριάζει εύκολα, ενώ μπορεί να γίνει εχθρικό και μη διαθέσιμο για συνεργασία.
• Πιστεύει παράλογα πράγματα (παρακρούσεις), είναι καχύποπτο προς τους άλλους και ευερέθιστο.
• Χρειάζεται συνεχή επίβλεψη.
• Χάνει την αίσθηση του χρόνου.

3^ο στάδιο : Τελικό

Στα τελικά στάδια της Νόσου Alzheimer ο ασθενής παρουσιάζει τα εξής συμπτώματα:

• Δεν μπορεί πλέον να κάνει μόνο του μπάνιο, να φάει, να ντυθεί ή να πάει τουαλέτα.
• Ενδέχεται να καθηλωθεί στο κρεβάτι ή σε αναπηρικό καροτσάκι.
• Χάνει την ικανότητα μάσησης της τροφής.
• Χάνει εύκολα την ισορροπία του και μπορεί να πέφτει συχνά.
• Παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη σύγχυση κατά τις βραδινές ώρες και έχει αϋπνίες.
• Δεν μπορεί να επικοινωνήσει λεκτικά.
• Έχει ακράτεια ούρων.

Αν και δεν υπάρχει ριζική θεραπεία για την άνοια, εντούτοις σήμερα υπάρχουν φάρμακα στην διάθεση μας που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νοητικής έκπτωσης (παροδικά) αλλά και φάρμακα που μπορούν να ελέγξουν σε σημαντικό βαθμό τα ψυχιατρικά συμπτώματα της νόσου.

Όμως παρ’ όλο τον φόβο, την αβεβαιότητα, τη σύγχυση, τον απόλυτο αποπροσανατολισμό που διακατέχει τους ασθενείς με Αλτσχάιμερ, η ανάγκη για αγάπη παραμένει ακέραιη – κι όταν τη λαμβάνουν με μια αγκαλιά, ένα φιλί, ένα στοργικό βλέμμα, το θολωμένο τους μυαλό, η τραυματισμένη τους ψυχή παρηγορείται και νοιώθουν την ασφάλεια του παιδιού που το φροντίζουν άλλοι, προστάτες και ήρωες της ζωής τους.

Γι’ αυτό, μέχρι η επιστήμη να κάνει το επόμενο άλμα η μόνη, πρόσκαιρη έστω, γιατρειά αυτής της φριχτής αρρώστιας, είναι η συντροφιά κι αγάπη.

Να ‘στε μαζί τους, να υπομένετε το λίγο απ’ το πολύ που υπομένουν, να τους συγχωρείται το μπέρδεμα, την κούραση, τον φόβο, τις εκρήξεις.

Μην ξεχνάτε ποτέ να τους αγαπάτε και να τους νοιάζεστε!

Κι ας μη θυμούνται.

Θυμάστε εσείς κι αυτό φτάνει!

Η παγκόσμια ημέρα υπέρτασης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 17 Μαΐου, με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σημασία της υγείας της καρδιάς και του αναγκαίου ελέγχου της υπέρτασης. Η υπέρταση είναι μια κατάσταση στην οποία η αρτηριακή πίεση είναι σταθερά υψηλή, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η διατροφή μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της υπέρτασης και στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι ακόλουθες συμβουλές διατροφής μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση της αρτηριακής πίεσης:

• Μειώστε την κατανάλωση αλατιού: Η κατανάλωση υπερβολικών ποσοτήτων αλατιού συνδέεται με υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Αντικαταστήστε το αλάτι με αρωματικά βότανα και μπαχαρικά για να δώσετε γεύση στα φαγητά σας.

• Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ: Η κατανάλωση υπερβολικών ποσοτήτων αλκοόλ συνδέεται με υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Συστήνεται να μην καταναλώνετε περισσότερο από ένα ποτήρι κρασί την ημέρα.

• Αυξήστε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών: Τα Φρούτα και λαχανικά είναι πλούσια σε κάλιο, ένα αναγκαίο θρεπτικό συστατικό για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Συστήνεται η κατανάλωση τουλάχιστον 5 μερίδων φρούτων και λαχανικών την ημέρα.

• Αυξήστε την κατανάλωση πρωτεϊνών χαμηλού λίπους: Πρωτεΐνες χαμηλού λίπους όπως το κοτόπουλο, η πέστροφα και τα φασόλια μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

• Αποφύγετε τα τρανς λιπαρά και τα κορεσμένα λίπη: Τα τρανς λιπαρά και τα κορεσμένα λίπη συνδέονται με υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Αντικαταστήστε τα με υγιεινά λίπη όπως το ελαιόλαδο , το αβοκάντο και τα καρύδια.

• Παρακολουθείστε το βάρος σας: Το περίσσιο βάρος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Περιορίστε την κατανάλωση υψηλών σε λίπος και θερμίδες τροφών και ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά, ολικά σιτηρά και πρωτεΐνες χαμηλού λίπους.

Στην Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, θυμηθείτε ότι η διατροφή σας μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην υγεία σας. Με την ακολούθηση μιας υγιεινής διατροφής και την προσθήκη κάποιων από τα παραπάνω τρόφιμα στη διατροφή σας, μπορείτε να βελτιώσετε την αρτηριακή σας πίεση και να βελτιώσετε την υγεία σας γενικότερα.

Τέλος, ας θυμόμαστε ότι η πρόληψη είναι πάντα καλύτερη από τη θεραπεία. Ακολουθώντας μια υγιεινή διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής, μπορείτε να διατηρήσετε την υγεία σας και να προλαμβάνετε άλλες ασθένειες στο μέλλον. Μην παραμελείτε τη σημασία της υγιεινής διατροφής και του κατάλληλου επιπέδου άσκησης στη ζωή σας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να βελτιώσετε την αρτηριακή σας πίεση και να απολαμβάνετε μια υγιή ζωή.

Μην διστάσετε να συμβουλευτείτε το διαιτολόγο σας για περαιτέρω συμβουλές και στόχους διατροφής που μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση μιας υγιούς αρτηριακής πίεσης.

Η πρώιμη αποκατάσταση μπορεί να ξεκινήσει από τις πρώτες μέρες μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο όπως έρευνες προτείνουν ότι η πρώιμη εμπλοκή ατόμου σε υπηρεσίες αποκατάστασης, μπορούν να επιφέρουν σημαντικά λειτουργικά αποτελέσματα.

Η εργοθεραπεία μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην λειτουργική αποκατάσταση ατόμου μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, βοηθώντας το άτομο να επανακτήσει δεξιότητες που χρειάζονται για να μπορεί να συμμετέχει σε δραστηριότητες καθημερινής ζωής και να μπορεί να υποστηρίξει το άτομο να επανακτήσει την ανεξάρτητη λειτουργικότητα του βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και εμποδίζοντας δευτερογενείς επιπλοκές.

Η πρώιμη παρέμβαση της εργοθεραπείας βασίζεται στις αρχές ότι ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να αναδιοργανώνεται γνωστή και ως νευροπλαστικότητα η οποία μεγιστοποιείται κατά τους πρώτους μήνες μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. 

Η εργοθεραπευτική παρέμβαση μπορεί να συμβάλει:

• Εκπαίδευση δραστηριοτήτων καθημερινής ζωής όπως ένδυση, σίτιση, μπάνιο
• Συστάσεις και εκπαίδευση στη χρήση υποστηρικτικού εξοπλισμού
• Τροποποίηση περιβάλλοντος για διευκόλυνση μετακίνησης μέσα σε αυτό
• Υποστήριξη και εκπαίδευση φροντιστών σχετικά με τρόπους διαχείρισης των δυσκολιών του ατόμου

Αν έχετε αναλάβει την φροντίδα ενός αγαπημένου προσώπου με άνοια, τότε οι πιο κάτω συμβουλές για το πως συμπεριφερόμαστε σε άτομα με άνοια σας αφορά άμεσα.

Η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια είναι μία διαδικασία ιδιαίτερα δύσκολη, και ψυχολογικά επίπονη. Ωστόσο, είναι και μια ανταποδοτική εμπειρία, καθώς σας δίνει την ευκαιρία να βοηθήσετε έναν άνθρωπο που είναι σημαντικός για εσάς.

Σίγουρα, κάθε άτομο είναι μοναδικό και η άνοια επηρεάζει τον καθένα διαφορετικά.

Ακολουθώντας τις παρακάτω συμβουλές, θα μπορείτε να επικοινωνήσετε καλύτερα με τον άνθρωπό σας, να βελτιώσετε άμεσα την καθημερινότητά του και να φτιάξετε μια σωστή ρουτίνα για τον συγγενή σας και εσάς. Ας δούμε μαζί πως πρέπει να συμπεριφερόμαστε σε άτομα με άνοια.

Τι είναι η άνοια :

Αν ένα αγαπημένο σας πρόσωπο διαγνώστηκε πρόσφατα με άνοια, τότε η κατανόηση της ασθένειας θα σας βοηθήσει να συμβιβαστείτε με τις αλλαγές που θα επιφέρει στη ζωή σας.

Ο όρος «άνοια» αναφέρεται στη διαταραχή που επηρεάζει το σύνολο των γνωστικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Περιγράφει μια ομάδα συμπτωμάτων που συμπεριλαμβάνει απώλεια μνήμης, δυσκολίες στη σκέψη, αλλαγές στη διάθεση, στην αντίληψη και στη συμπεριφορά.

Όλα τα άτομα που πάσχουν από άνοια παρουσιάζουν ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω κοινά συμπτώματα. Γι αυτό, είναι πρωταρχικής σημασίας για εσάς που τους φροντίζετε να μπορείτε να διακρίνετε την ανοϊκή πραγματικότητα. Δηλαδή, πρέπει να μπορείτε να αντιλαμβάνεστε και να αποδέχεστε την ιδιαιτερότητα της “νέας” πραγματικότητας αυτών των ανθρώπων, αλλά και να προσαρμόζετε την καθημερινότητα σας σε αυτήν, όσο αυτό είναι εφικτό.

Ποιες είναι οι ανάγκες των ατόμων με άνοια

Οι ασθενείς με άνοια χρειάζονται την συνεχή φροντίδα σας. Έχουν ανάγκη κάποιον να τους προσέχει, αλλά, και να τους συντροφεύει. Είναι σημαντικό να έχουν γύρω τους ανθρώπους που τους αγαπούν πραγματικά για να μπορούν να νιώσουν ζεστασιά και ασφάλεια. Ωστόσο, είναι γεγονός πως όσο εξελίσσεται η ασθένεια, τόσο πιο απαιτητική γίνεται η παροχή της φροντίδας.

Ειδικότερα, όταν ο ασθενής είναι σε προχωρημένο στάδιο, η φροντίδα πλέον πρέπει να είναι σε 24ωρη βάση καθώς το άτομο σταματά να μπορεί να αυτο-εξυπηρετείται. Συγκεκριμένα, δεν χρειάζεται μόνο συντροφικότητά, αλλά και βοήθεια στην τουαλέτα, στο μπάνιο και στο φαγητό. Επιπρόσθετα, η συμπεριφορά του ασθενή αλλάζει και μπορεί να γίνει επιθετική, ή να τον βρείτε να περιπλανάται ή να σταματά να σας αναγνωρίζει, κάνοντας για εσάς ιδιαίτερα δύσκολη την περεταίρω φροντίδα του, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.

Πώς συμπεριφερόμαστε σε άτομα με άνοια

Το πρώτο που θα πρέπει να θυμάστε στις περιπτώσεις αυτές, είναι ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε το άτομο. Το άτομο που φροντίζετε πάσχει από μια διαταραχή του εγκεφάλου που διαμορφώνει αυτό που έχει γίνει. Αν προσπαθείτε να ελέγξετε ή να αλλάξετε τη συμπεριφορά του, πιθανότατα θα παρατηρήσετε ότι συχνά αποτυγχάνετε ή αντιμετωπίζετε σφοδρή αντίσταση.

Το σημαντικό είναι να κρατάτε μία θετική στάση. Ακούστε τους με την καρδιά σας, μιλήστε απλά και ξεκάθαρα, δείξτε κατανόηση, αφιερώστε τους χρόνο και κυρίως θυμίστε τους παλιές όμορφες στιγμές. Η διαδρομή δεν είναι εύκολη.

Παρακάτω θα βρείτε μερικές καθημερινές συμβουλές για το πως συμπεριφερόμαστε σε άτομα με άνοια στα πρώτα στάδια της ασθένειας και για το πως μπορούμε να δημιουργήσουμε μια ατμόσφαιρα αγάπης και κατανόησης.

• Φτιάξτε ένα ζεστό περιβάλλον και ακολουθήστε υγιεινή διατροφή

Η διατροφή είναι πολύ σημαντική, γι αυτό και χρειάζεται να ακολουθείτε μία συγκεκριμένη ρουτίνα. Κάντε τις ώρες των γευμάτων και των σνακ συγκεκριμένες και προγραμματίστε τις περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα.

Η ώρα του γεύματος πρέπει να είναι μια ξεχωριστή στιγμή. Απενεργοποιήστε την τηλεόραση, βάλτε απαλή μουσική, στρώστε όμορφα το τραπέζι και στολίστε το με λουλούδια. Δώστε τους χρόνο για τα γεύματα και φροντίστε να τους προσφέρετε φαγητά που είναι μαλακά για να μπορούν να τα φάνε εύκολα. Φροντίστε να τους θυμίζετε τους «καλούς» τρόπους στο τραπέζι και να τους παρέχετε βοήθεια μόνο όταν είναι απαραίτητο. Θέλετε να τους ενθαρρύνετε και όχι να τους κάνετε να αισθάνονται ανήμποροι.

• Δώστε σημασία στην καθαριότητα και στην ασφάλεια στο μπάνιο

Σκεφτείτε τη ρουτίνα υγιεινής που ακολουθούσε στο παρελθόν το  αγαπημένο σας  πρόσωπο και . υιοθετήστε την – όσο το δυνατόν περισσότερο – αφού αυτό τους  προσφέρει άνεση. Αρχικά, φροντίστε το περιβάλλον, το δωμάτιο και το νερό πρέπει να είναι σε θερμοκρασία δωματίου, ενώ πρέπει να υπάρχει επάρκεια φωτισμού.

Συνοδεύστε τον συγγενή σας και σεβαστείτε την ιδιωτικότητα του. Έχετε έτοιμες πετσέτες και μια ρόμπα ή τα ρούχα του όταν θα βγει. Δώστε σημασία στην ασφάλεια, χρησιμοποιώντας αντιολισθητικά πατάκια μπάνιου, μπάρες και καθίσματα μπάνιου ή ντους. Ποτέ μην αφήνετε ένα άτομο με άνοια χωρίς επίβλεψη στο μπάνιο, γιατί είναι ιδιαίτερο επικίνδυνο.

• Βάλτε ένα πρόγραμμα για την σωστή χρήση της τουαλέτας

Η επίσκεψη στην τουαλέτα είναι μία δύσκολη διαδικασία γι’ αυτό και πρέπει να καθορίσετε μια ρουτίνα για τη χρήση της. Ορίστε συγκεκριμένες ώρες, προσπαθήστε να τις θυμίζετε και να τους βοηθάτε να πηγαίνουν. Να είστε πάντα δίπλα τους για να αποφύγετε ατυχήματα και δείξτε κατανόηση σε κάθε τους ανάγκη.

Στον προγραμματισμό της ρουτίνας βοηθάει να διασφαλίσετε την πρόσληψη υγρών ώστε ο ασθενής να μην αφυδατωθεί. Φροντίστε να περιορίσετε την πρόσληψη υγρών το βράδυ πριν τον ύπνο. Σε κάθε περίπτωση τηρήστε τα ωράρια που έχετε θέση και ενθαρρύνετε τον αγαπημένο σας να τα ακολουθεί.

• Δημιουργήστε ένα ήρεμο περιβάλλον για να καταπολεμήσετε την αϋπνία

Η αϋπνία και η κούραση που προκαλεί οδηγεί σε αρνητικές συμπεριφορές. Για να την αντιμετωπίσετε αυξήστε τις δραστηριότητες, ιδιαίτερα τη σωματική άσκηση και αποθαρρύνετε την αδράνεια και τον ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Προσέξτε τη διατροφή, και αποφύγετε τρόφιμα όπως ζάχαρη, καφεΐνη και το πρόχειρο φαγητό.

Φροντίστε οι απογευματινές και βραδινές ώρες να είναι ήσυχες με ήρεμες δραστηριότητες. Επιλέξτε μια βόλτα σε εξωτερικούς χώρους, παίξτε ένα απλό παιχνίδι με χαρτιά ή ακούστε μαζί απαλή μουσική. Δώστε τους μία όμορφη, γεμάτη ημέρα που θα τους βοηθήσει να έχουν έναν ήρεμο ύπνο.

• Δείξτε κατανόηση στην αλλαγή συμπεριφοράς

Η συμπεριφορά των ατόμων με άνοια, αλλάζει εύκολα. Δημιουργήστε ένα ζεστό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα νιώθουν ασφαλείς και ήρεμοι. Μειώστε τον θόρυβο, την ακαταστασία ή τον αριθμό των ατόμων στο δωμάτιο. Μην αλλάζετε την θέση των επίπλων και των οικιακών συσκευών. Βάλτε σε εμφανές σημείο φωτογραφίες και αγαπημένα αντικείμενα για να τους φέρετε στο μυαλό με ευχάριστες αναμνήσεις

Αν ο άνθρωπός σας είναι αγχωμένος ή επιθετικός, προσπαθήστε να αποφύγετε να μαλώνετε. Κατανοήστε ότι τα λεκτικά ξεσπάσματα είναι συχνά εκφράσεις θυμού ή άγχους. Αντιδράστε μένοντας ήρεμοι και καθησυχαστικοί. Επιβεβαιώστε τα συναισθήματα και στη συνέχεια προσπαθήστε να αποσπάσετε την προσοχή του ή να τον επαναπροσανατολίσετε σε κάτι άλλο. Μην ξεχνάτε ότι η άνοια είναι αυτή που πυροδοτεί αυτές τις αντιδράσεις.

• Τι πρέπει να θυμάστε όταν φροντίζετε ηλικιωμένους με άνοια

Η φροντίδα ηλικιωμένων με άνοια είναι μία ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, στην διάρκεια της οποίας βλέπουμε τον άνθρωπό μας να αλλάζει, μέρα με τη μέρα. Το πιο σημαντικό στο πως συμπεριφερόμαστε σε άτομα με άνοια είναι να θυμάστε ότι η νόσος είναι η πραγματική αιτία για τη συμπεριφορά του ανθρώπου σας.

Πέρα από την δύναμη, το χρόνο και την ψυχραιμία που χρειάζεστε, πρέπει να μην παραμελείτε τον εαυτό σας και τις ανάγκες τους. Όσο πιο δυνατός είστε, τόσο πιο πολλά θα μπορείτε να προσφέρετε στους αγαπημένους σας. Αναγνώρισε τα όρια σας και μην ξεχνάτε πόσο δύσκολο είναι να γίνεσαι ο γονιός του γονιού σου.

Φροντίδα ηλικιωμένων

Η φροντίδα για τους ηλικιωμένους επικεντρώνεται σε τρία μέτωπα.

Το πρώτο είναι η προσωπική φροντίδα, η οποία περιλαμβάνει περιποίηση, ντύσιμο, σίτιση και σωματική δραστηριότητα.

Το δεύτερο είναι η υγειονομική περίθαλψη, η οποία περιλαμβάνει τη λήψη φαρμάκων και τα ιατρικά ραντεβού.

Το τρίτο μέτωπο είναι η συναισθηματική φροντίδα, και αυτό είναι αυτό που τείνει να περιλαμβάνει τα περισσότερα λάθη. Αυτός είναι ένας απαιτητικός τομέας, καθώς είναι σύνηθες για τους ηλικιωμένους να πεισμώνουν με κάποιους τρόπους ή να έχουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης.

Η διατροφή στην τρίτη ηλικία έχει ζωτική σημασία για τη διατήρηση της υγείας και της ευεξίας των ηλικιωμένων. Καθώς γερνάμε, οι διατροφικές μας ανάγκες μπορεί να αλλάξουν και η ικανοποίηση αυτών των αναγκών είναι ουσιώδης για τη διατήρηση ενός υγιούς και ενεργού τρόπου ζωής.

Μια ισορροπημένη και θρεπτική διατροφή συμβάλλει στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού και στην πρόληψη ασθενειών. Επιπλέον, η διατροφή συμβάλλει στη διατήρηση της σωματικής και νοητικής λειτουργίας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η υγιεινή διατροφή μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη, την προσοχή και την εγρήγορση, καθώς και να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης νευρολογικών παθήσεων, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.

Επιπρόσθετα τα άτομα τρίτης ηλικίας συχνά αντιμετωπίζουν μείωση της όρεξης και της πρόσληψης τροφής, οπότε είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ότι λαμβάνουν τις απαραίτητες θρεπτικές ουσίες.

Ορισμένοι τρόποι βελτίωσης της διατροφής περιλαμβάνουν τα εξής:

Μικρά και συχνά γεύματα: Ενθαρρύνετε την κατανάλωση μικρότερων γευμάτων σε τακτικά διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, αντί για λίγα μεγάλα γεύματα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει να αυξηθεί η πρόσληψη θρεπτικών ουσιών.

Πλούσια σε θρεπτικές ουσίες σνακ: Προσφέρετε σνακ μεταξύ των γευμάτων που είναι πλούσια σε ενέργεια και πρωτεΐνες. Μερικά παραδείγματα είναι τα κριτσίνια με γραβιέρα, κρέμα βανίλιας ή ρυζόγαλο, αποξηραμένα φρούτα με ξηρούς καρπούς, και πολύσπορο ψωμί με ταχίνι και μέλι.

Ποικιλία τροφίμων: Ενθαρρύνετε την κατανάλωση μιας ποικιλίας τροφίμων που παρέχουν διάφορες θρεπτικές ουσίες. Συμπεριλάβετε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, πρωτεΐνες χαμηλής λιπαρότητας (όπως ψάρι, πουλερικά, φασόλια, φασόλια σόγιας) και υγιεινά λιπαρά (όπως ελαιόλαδο, αβοκάντο).

Νερό: Είναι σημαντικό να ενθαρρύνετε τους ηλικιωμένους να πίνουν αρκετό νερό καθημερινά για να αποφευχθεί η αφυδάτωση. Η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει την υγεία και την ενεργειακή τους απόδοση.

Υποστήριξη και ενθάρρυνση: Είναι σημαντικό να παρέχετε υποστήριξη και ενθάρρυνση στους ηλικιωμένους για να τηρούν μια υγιεινή διατροφή. Μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν διατροφολόγο για τη δημιουργία εξατομικευμένου προγράμματος διατροφής.

Σε περιπτώσεις κοινωνικής απομόνωσης και κατάθλιψης, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε την προσωπική επαφή του ηλικιωμένου με την οικογένεια και τους φίλους του. Η συχνή επικοινωνία και η παρουσία αγαπημένων ανθρώπων μπορούν να βοηθήσουν τον ηλικιωμένο να αισθανθεί λιγότερο απομονωμένος και μόνος.

Τέλος, η σημασία της διατροφής στην τρίτη ηλικία είναι αναμφίβολη. Ένας υγιεινός και ισορροπημένος τρόπος διατροφής μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας, της ανεξαρτησίας και της ευεξίας των ηλικιωμένων, επιτρέποντάς τους να απολαμβάνουν μια ενεργή και πλήρη ζωή.

Διατροφικές συμβουλές και χρήσιμα Tips από την Κλινική Διαιτολόγο Διατροφολόγο μας, Χρύσω Πατσαλίδου

Η δυσκοιλιότητα είναι ένα συχνό πρόβλημα που επηρεάζει ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους και μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ορισμένα φάρμακα που συνήθως λαμβάνουν οι ηλικιωμένοι για άλλα προβλήματα υγείας μπορεί να επιδεινώσουν τη δυσκοιλιότητά τους. Επομένως, είναι σημαντικό να επικοινωνήσουν με τον γιατρό τους εάν αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα και να εξετάσουν την πιθανή προσαρμογή της θεραπείας τους.

Ορισμένα από τα φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν τη δυσκοιλιότητα στους ηλικιωμένους περιλαμβάνουν:

1. Αντιϋπερτασικά φάρμακα
2. Οπιοειδή αναλγητικά
3. Αντικαταστολείς του ασβεστίου
4. Κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος

Αυτά τα φάρμακα μπορεί να επιδεινώσουν τη δυσκοιλιότητα στους ηλικιωμένους και να απαιτήσουν προσαρμογή της θεραπείας ή αλλαγή στη διαχείριση του προβλήματος.

Διατροφικές συμβουλές που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της δυσκοιλιότητας:

• Κατανάλωση διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες, όπως φρούτα, λαχανικά και οσπριοειδή.
• Αύξηση της κατανάλωσης υγρών, όπως νερό και υγιεινά ροφήματα.
• Τακτική άσκηση όπως φυσιοθεραπεία και περπάτημα, για την προώθηση της κινητικότητας του εντέρου.
• Συμπερίληψη τροφών όπως ψωμί από πιτυρούχο σιτάρι, κράκερ με σίκαλη και μαρμελάδες φρούτων στη διατροφή.
• Αποφυγή χρήσης καθαρτικών και υποθέτων ως μόνιμη λύση, καθώς αυτά δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος.

Ας δούμε τώρα περισσότερα διατροφικά tips που μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη διαχείριση της δυσκοιλιότητας και στη βελτίωση της υγείας του εντέρου.

• Χρήσιμο Tip 1: Πιείτε 1 κουταλιά ελαιόλαδο ακολουθούμενη από 1 ποτήρι χλιαρό νερό για να έχετε μια φυσική δράση λίπανσης. Αυτή η μέθοδος βοηθά στην ενίσχυση της κίνησης του εντέρου.
• Χρήσιμο Tip 2: Αν νιώθετε ότι το άγχος σας επηρεάζει, κάντε μια παύση. Το σώμα σας, σας μιλάει, οπότε μην αγνοείτε τα σημάδια που σας δίνει. Δοκιμάστε τη γυμναστική ή απλά διαβάστε ένα βιβλίο που σας αρέσει για να χαλαρώσετε.
• Χρήσιμο Tip 3: Αντικαταστήστε τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες, όπως το λευκό ρύζι, το λευκό ψωμί ή τα μακαρόνια, με προϊόντα ολικής άλεσης για μια πιο υγιεινή διατροφή.
• Χρήσιμο Tip 4: Συνδυάστε τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης με γιαούρτι αντί για γάλα για μια ελαφριά αλλά θρεπτική πρωινή διατροφή.
• Χρήσιμο Tip 5: Συνδυάστε τον πρωινό καφέ σας με ένα ποτήρι νερό και με πηγές φυτικών ινών για μια ενεργή και υγιεινή αρχή της ημέρας.
• Χρήσιμο Tip 6: Για να αυξήσετε την κατανάλωση φυτικών ινών, προσθέστε σταδιακά στη διατροφή σας περισσότερες φυτικές τροφές, όπως φρούτα, λαχανικά και όσπρια. Αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση φυτικών ινών, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο πεπτικό σας σύστημα.

Με την εφαρμογή αυτών των συμβουλών και την παρακολούθηση της διατροφής σας και του τρόπου ζωής σας, μπορείτε να βελτιώσετε τη διαχείριση της δυσκοιλιότητας και να απολαύσετε μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Χρύσω Πατσαλίδου

Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος

Η διατροφή παίζει ένα καίριο ρόλο στη διαχείριση του διαβήτη. Είναι σημαντικό για όλους τους διαβητικούς να επιλέγουν τρόφιμα που δεν αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους. Οι επιλογές διατροφής μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες, αλλά υπάρχουν κάποια βήματα που μπορεί να ακολουθήσει κάθε διαβητικός κατά την επίσκεψή του στο σούπερ μάρκετ:

Βήμα 1: Εφοδιασμός με φρέσκα τρόφιμα. Αναζητήστε φρέσκα, εποχιακά φρούτα και λαχανικά. Αυτά αποτελούν βασικό στοιχείο της υγιεινής διατροφής. Προσπαθήστε να τα έχετε πάντοτε στο σπίτι, ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα.

Βήμα 2: Σχεδιασμός λίστας αγορών. Πριν πάτε στο σούπερ μάρκετ, σχεδιάστε μια λίστα αγορών. Καταγράψτε τα τρόφιμα που χρειάζεστε και την ποσότητα τους. Αυτό θα σας βοηθήσει να αγοράσετε μόνο ό,τι χρειάζεστε και να αποφύγετε τις υπερβολές.

Βήμα 3: Η λίστα αγορών για έναν διαβητικό πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:

• Φρούτα: Επιλέξτε 2-4 μερίδες φρέσκων ή κατεψυγμένων φρούτων καθημερινά. Επιλέξτε εποχιακά φρούτα και καταναλώνετέ τα με τη φλούδα, καθώς περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες.
• Κρέας, ψάρια και τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες: Χρειάζεστε 2-3 μερίδες από απαλά τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνες καθημερινά. Επιλέξτε άπαχο κοτόπουλο, ψάρι, άπαχο βοδινό κρέας, χοιρινό κρέας, αυγά ή υποκατάστατα αυγού, φυστικοβούτυρο χαμηλού λίπους.
• Μη αμυλώδη λαχανικά: Το μισό πιάτο σας θα πρέπει να περιλαμβάνει λαχανικά. Συμπεριλάβετε σκούρα πράσινα και κίτρινα-πορτοκαλί λαχανικά στη λίστα σας.
• Λίπη: Επιλέξτε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα έλαια, όπως ελαιόλαδο, λάδι canola, καλαμπόκι.
• Ξηροί καρποί και όσπρια: Αμύγδαλα, καρύδια, φασόλια, και φασόλια σε κονσέρβα αποτελούν υγιεινές προσθήκες στη διατροφή.
• Γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά: Συμπεριλάβετε γάλα ή γιαούρτι χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά στη λίστα σας.
• Δημητριακά ολικής άλεσης: Προτιμήστε καστανό ρύζι, ζυμαρικά ολικής άλεσης και δημητριακά ολικής άλεσης. Φασόλια και φακές είναι επίσης καλές επιλογές.
• “Διαβητικά” προϊόντα: Σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε γλυκαντικές ουσίες ως εναλλακτική λύση για τη ζάχαρη στον καφέ, το τσάι και τις συνταγές. Βεβαιωθείτε ότι διαβάζετε τις ετικέτες για να είστε σίγουροι ότι είναι κατάλληλες για διαβητικούς.

Η παρακάτω λίστα είναι ένας καλός οδηγός για να ξεκινήσετε την αγορά υγιεινών τροφίμων. Ωστόσο, πάντα συνεργαστείτε με τον γιατρό και τον διαιτολόγο σας για να εξατομικεύσετε τη διατροφή σας σύμφωνα με τις ατομικές σας ανάγκες.

Κατηγορία	Τρόφιμο	Συμπερίληψη (Ναι / Όχι)
Φρούτα	Μήλα
	Πορτοκάλια
	Αχλάδια
	Φράουλες
	Βατόμουρα
	Μπανάνες
Κρέας και Πρωτεΐνες	Κοτόπουλο
	Ψάρι
	Βοδινό κρέας (χωρίς λίπος)
	Χοιρινό κρέας (χωρίς λίπος)
	Αυγά
	Φυστικοβούτυρο
Λαχανικά	Σπανάκι
	Μπρόκολο
	Καρότα
	Ντομάτες
	Κολοκύθια
	Πιπεριές
Μη αμυλώδη λαχανικά	Αγγουράκι
	Σέλινο
	Κουνουπίδι
	Αρακάς
	Πράσινο φασόλι
Λίπη	Ελαιόλαδο
Ξηροί καρποί και όσπρια	Αμύγδαλα
	Καρύδια
	Φασόλια
	Φακές
Γαλακτοκομικά προϊόντα	Γάλα ή γιαούρτι χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά
Δημητριακά ολικής άλεσης	Καστανό ρύζι
	Ζυμαρικά ολικής άλεσης
	Δημητριακά ολικής άλεσης
Γλυκαντικές ουσίες	Εναλλακτικές λύσεις για τη ζάχαρη πχ στέβια

Η Άνοια αποτελεί ένα σύνδρομο που οφείλεται σε νόσημα του εγκεφάλου, συνήθως χρόνιας ή εξελικτικής φύσης, στο οποίο υπάρχει διαταραχή πολλαπλών ανώτερων φλοιωδών λειτουργιών, συμπεριλαμβανομένων της μνήμης, της σκέψης, του προσανατολισμού, της νόησης, του μαθηματικού λογισμού, της ικανότητας για μάθηση, της γλώσσας και της κρίσης. Η άνοια περιορίζει προοδευτικά τις καθημερινές δραστηριότητες της ζωής του ασθενούς, κάνοντάς τον να εξαρτάται από έναν φροντιστή. Έτσι, η άνοια είναι η κύρια αιτία αναπηρίας και εξάρτησης μεταξύ των ηλικιωμένων. Η συχνότητα εμφάνισης της άνοιας είναι στο 1-2% του ηλικιακού εύρους 60-65.

Τύποι Άνοιας:

• Νόσος του Alzheimer
• Αγγειακή άνοια,
• Άνοια με σωμάτια Lewy
• Μετωποκροταφική άνοια.

Το Αλτσχάιμερ είναι ο πιο συχνός τύπος άνοιας και αντιπροσωπεύει το 50-60% όλων των περιπτώσεων. Κλινικό χαρακτηριστικό της Alzheimer είναι η συνεχής μείωση της γνωστικής ικανότητας καθώς και της λειτουργικότητας κατά τη πορεία της νόσου.

Παράγοντες Κινδύνου:

• Ηλικία
• Κατάθλιψη
• Κοινωνική απομόνωση
• Χαμηλό επίπεδο μόρφωσης
• Γνωστική απάθεια

Συμπτώματα:

• Έκπτωση στη γνωστική λειτουργία
• Δυσκολίες στη μνήμη
• Δυσκολίες οπτικοχωρικού προσανατολισμού
• Συμπεριφρορικές αλλαγές
• Ψυχωτικά συμπτώματα όπως κατάθλιψη, αγχώδης διαταραχή
• Διαταραχές ύπνου
• Δυσκολία στην συγκέντρωση και εστίαση προσοχής
• Φτωχή συλλογιστική και κρίση
• Διαταραχές στον ύπνο
• Δυσκολία αναγνώρισης οικείων χώρων και ατόμων
• Αποπροσανατολισμός ως προς τον χώρο και τον χρόνο

Η άνοια επιδρά σε πολλά συστήματα στον οργανισμό με αποτέλεσμα να επηρεάζονται πολλές οργανικές λειτουργίες και να προκαλούνται συννοσυρά προβλήματα. Μειώνεται κατά πολύ η προσωπική φροντίδα των ατόμων άρα και η προσωπική υγιεινή που μπορεί να προκαλέσει άλλα προβλήματα.

Ο Εργοθεραπευτής αξιολογεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το άτομο στη καθημερινότητα του και διαμορφώνει ένα στοχευμένο εργοθεραπευτικό πρόγραμμα με απώτερο σκοπό την αντιμετώπιση δυσκολιών στην λειτουργικότητα του ατόμου. Η εργοθεραπευτική παρέμβαση περιλαμβάνει την εκπαίδευση του φροντιστή για το πώς να αντισταθμίσει τη γνωστική έκπτωση των ασθενών, πώς να βελτιώσει το βάρος της φροντίδας και πώς να ενισχύσει τις συμπεριφορές αντιμετώπισης για τη διαχείριση της εξάρτησης. Επίσης οι φροντιστές εκπαιδεύονται στο να δημιουργούν και να χρησιμοποιούν προσαρμοσμένες δραστηριότητες στην καθημερινή φροντίδα. Επιπλέον ο Εργοθεραπευτής εστιάζει στην επίλυση γνωστικών και κινητικών δυσκολιών μέσα από δραστηριότητες οι οποίες ενισχύουν τους τομείς αυτούς. Οι δραστηριότητες, διαμορφώνονται και σχεδιάζονται για να ταιριάξουν με τις υπάρχουσες ικανότητες και να μεγιστοποιήσουν τις ευκαιρίες για συμμετοχή και εμπλοκή.

Με την πάροδο του χρόνου, οι ηλικιωμένοι αποκτούν διάφορες απαιτήσεις για να νιώθουν ασφαλείς και ευτυχισμένοι στο σπίτι τους. Είτε μένουν μόνοι είτε μένουν μαζί με κάποιο συγγενικό πρόσωπο, οι ανάγκες τους διαφέρουν από κάποιο νεότερο.

Η κινητικότητα, η υγιεινή, η αυτοεξυπηρέτηση και το φαγητό μπορεί να χρειαστεί να προσαρμοστούν στον ηλικιωμένο για να τον βοηθήσουν στην καθημερινότητα του.

1. Προσαρμόστε το περιβάλλον του στις ανάγκες του

Όσο μεγαλώνουμε, τόσο η ισορροπία μας και οι κινήσεις μας αλλάζουν. Δεν έχουμε τα ίδια αντανακλαστικά ούτε την ίδια ευλυγισία.

Σε ένα σπίτι όπου διαμένει ένας ηλικιωμένος πρέπει να φροντίσουμε να μην υπάρχουν πολλά και μικρά έπιπλα που να δυσκολεύουν τη μετακίνηση, ιδίως αν ο ηλικιωμένος χρειάζεται μπαστούνι ή άλλο βοήθημα.

Πρέπει να έχουμε λίγα και χρηστικά έπιπλα τα οποία να είναι εμφανή και σχετικά υψηλά για να τα βλέπει εύκολα κάποιος που ίσως έχει προβλήματα όρασης.

Αυτό που θέλουμε είναι να διευκολύνουμε τη μετακίνηση του ηλικιωμένου μέσα στο σπίτι για να νιώθει περισσότερη ανεξαρτησία και σιγουριά για τα βήματά του.

Αφήστε χρηστικά αντικείμενα όπως γυαλιά, ρούχα, παπούτσια και παντόφλες σε εμφανή και εύκολα προσβάσιμα σημεία.

Αν έχετε σκάλες, είτε εσωτερικές είτε εξωτερικές, βεβαιωθείτε ότι υπάρχει κουπαστή στην οποία να μπορεί να στηριχθεί ο ηλικιωμένος. Αν ο άνθρωπός σας δεν μπορεί να ανεβοκατεβαίνει σκάλες, σκεφτείτε την πιθανότητα να εγκαταστήσετε έναν ανελκυστήρα σκάλας.

1. Προσωπική υγιεινή

Όπως όλοι μας, έτσι και ο ηλικιωμένος θέλει να πλένεται και να νιώθει καθαρός και φροντισμένος.

Είναι καλό να έχετε ένα καρεκλάκι στο μπάνιο για να μπορεί να καθίσει χωρίς να πέσει. Βάλτε όλα όσα χρησιμοποιεί στο ύψος του χεριού του για να μην χρειάζεται να σηκώνεται. Κάποιες κινήσεις υγιεινής (ξύρισμα, πλύσιμο προσώπου, πλύσιμο δοντιών) μπορούν να γίνουν στο νιπτήρα, οπότε ίσως να χρειάζεστε καρέκλα. Φροντίστε οι πετσέτες και το σαπούνι να είναι προσβάσιμα και τοποθετημένα σε εμφανή σημεία.

Όσο ο άνθρωπος σας μπορεί να αυτοεξυπηρετείται στη τουαλέτα, βοηθήστε τον και διευκολύνετε τις κινήσεις του. Αυτό του δίνει αυτοεκτίμηση και νιώθει ότι δεν έχει επιστρέψει στη βρεφική ηλικία. Τοποθετήστε λαβές για να μπορεί να στηριχτεί και φροντίστε να μπορεί να πιάσει το χαρτί τουαλέτας.

Αν έχει ακράτεια, προμηθευτείτε πάνες κατάλληλες για τις ανάγκες του, ενώ μη ξεχάσετε και πάνες νύχτας για να μπορεί ο άνθρωπός σας να έχει μια ήσυχη και ξεκούραστη νύχτα. Αυτό θα τον βοηθήσει να είναι πιο ευχάριστος και συνεργάσιμος μέσα στην ημέρα.

1. Βασικές ανάγκες υγείας

Καλό είναι να έχετε ένα ηλεκτρονικό πιεσόμετρο και ένα οξύμετρο για να μπορείτε να παίρνετε την πίεση και το κορεσμό εύκολα και γρήγορα.

Αν ο ηλικιωμένος έχει θέμα διαβήτη, επενδύστε σε έναν μετρητή σακχάρουθα έχετε και μια καλύτερη και ακριβέστερη εικόνα της υγείας του ανθρώπου σας.

Φροντίστε τα χάπια και όποια άλλη φαρμακευτική αγωγή ακολουθεί. Αν δεν έχει πρόβλημα μνήμης, δώστε στον άνθρωπό σας την ευκαιρία να τακτοποιεί και να παίρνει τα φάρμακά του μόνος τους, καθώς αυτό είναι μια ένδειξη αυτονομίας και θα τον τονώσει ψυχολογικά.

1. Βοηθήστε τον άνθρωπό σας να έχει ανεξαρτησία

Αν μένετε μαζί με τον ηλικιωμένο, μην τον κάνετε να νιώσει ότι είναι μωρό, μια και αυτό ρίχνει την αυτοπεποίθησή του και την ψυχολογία του.

Αν μπορεί να κινηθεί, εντάξτε τον στην καθημερινή ζωή σας. Ζητήστε του να σας βοηθήσει σε μικρές καθημερινές εργασίες:  το στρώσιμο του τραπεζιού, λίγο μαγείρεμα, πότισμα στις γλάστρες του μπαλκονιού, λίγη καθαριότητα στο σπίτι ή ακόμα και το φύτεμα μιας γλάστρας. Δώστε τους κίνητρα να νιώθουν ωφέλιμοι και χρήσιμοι στο κοινωνικό σύνολο και βέβαια στο σπίτι.

Αυτοί οι άνθρωποι είχαν ευθύνες, δικαιώματα και επιλογές για τη ζωή τους για πολλά χρόνια, ας μην τους τα αφαιρέσουμε όσο μπορούμε και μπορούν.

1. Ο ηλικιωμένος χρειάζεται κοινωνικότητα και επικοινωνία

Αν ο άνθρωπός σας δεν έχει άνοια, βοηθήστε τον να κρατήσει την επικοινωνία με φίλους και γνωστούς. Ενθαρρύνετε τον να παίρνει τηλέφωνο και να μιλάει ή προτείνετέ του να βρεθεί με φίλους και φίλες.

Προσπαθήστε να βρείτε ευκαιρίες για κοινωνικοποιήση στη γειτονιά, ακόμα και μια βόλτα γύρω από το τετράγωνο μπορεί να είναι σημαντική για έναν άνθρωπο. Αφήστε τη γιαγιά να τα πει με τον ταχυδρόμο και την γειτόνισσα και δώστε της ευκαιρίες να ακονίζει το μυαλό της.

1. Σταυρόλεξα και βιβλία για το μυαλό του ηλικιωμένου

Όσο ο άνθρωπος σας μπορεί να διαβάζει, δώστε του ευκαιρίες να λύσει σταυρόλεξα και να διαβάσει. Είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να κρατήσει το μυαλό του σε εγρήγορση. Βιβλία, ιστορίες, περιοδικά και εφημερίδες κρατούν τον ενδιαφέρον  και βοηθάνε στο να δώσουν νέο νόημα στη ζωή ενός ανθρώπου.

Έχουμε δει ηλικιωμένους που έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις τεχνολογίας και έμαθαν να χειρίζονται tablets. Είναι μια καλή λύση για να κρατήσουν επαφή με τον έξω κόσμο, να ενδιαφερθούν και να διαβάσουν.

1. Χαρίστε στον ηλικιωμένο αυτοεκτίμηση και σεβασμό

Οι πιο πολλοί ηλικιωμένοι έχουν έντονη την αίσθηση της φθαρτότητας τους. Καταλαβαίνουν ότι οι δυνάμεις τους μειώνονται και ότι έχουν ανάγκη βοήθειας. Όσο μπορούμε, τους βοηθάμε αλλά πάντα έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας ότι θέλουν να νιώθουν ότι είναι ακόμα ανεξάρτητοι, ελεύθεροι και μπορούν να πάρουν τις αποφάσεις τους.

Αν θέλουν μια μέρα να επιλέξουν οι ίδιοι τι θα φάνε για μεσημεριανό, αφήστε τους να διαλέξουν. Και αν θέλουν να μαγειρέψουν, δώστε τους αυτή τη δυνατότητα. Έτσι νιώθουν χρήσιμοι και ανακτούν την αυτοεκτίμησή τους.

Αν βλέπετε ότι ο  άνθρωπός σας χρειάζεται κάτι παραπάνω από τη δική σας φροντίδα στο σπίτι, τότε η «Φροντίδα» είναι εδώ για να σας βοηθήσει σε ότι χρειάζεστε.